Skip to content
«Πού είναι το υποκείμενο;»
Αν ξεκινήσεις να μαθαίνεις Ιαπωνικά έχοντας ως βάση τα Ελληνικά ή τα Αγγλικά, κάποια στιγμή θα συναντήσεις μια πρόταση όπως:
食べました。
(tabemashita)
Και πιθανότατα θα αναρωτηθείς:
«Ποιος έφαγε;»
Η πρόταση σημαίνει:
«Έφαγα.»
ή:
«Έφαγες.»
ή:
«Έφαγε.»
Από μόνη της, η μορφή 食べました（tabemashita）δεν μας λέει ποιο πρόσωπο έκανε την πράξη.
Κι όμως, για έναν Ιάπωνα, αυτό συχνά δεν αποτελεί κανένα πρόβλημα.
Γιατί;
Επειδή τα Ιαπωνικά είναι μια γλώσσα στην οποία μεγάλο μέρος της πληροφορίας δεν χρειάζεται να επαναλαμβάνεται όταν είναι ήδη κατανοητό από το πλαίσιο.
Το «εγώ» υπάρχει στα Ιαπωνικά
Φυσικά υπάρχει.
Μία από τις πιο συνηθισμένες λέξεις είναι:
私（watashi）
εγώ
Έτσι μπορούμε να πούμε:
私は学生です。
(watashi wa gakusei desu)
«Είμαι φοιτητής.»
Για έναν αρχάριο, αυτή είναι μια απολύτως σωστή και χρήσιμη πρόταση.
Στην πραγματική συνομιλία, όμως, αν όλοι γνωρίζουν ήδη ότι μιλάς για τον εαυτό σου, το 私（watashi）συχνά εξαφανίζεται.
Αν κάποιος σε ρωτήσει:
何を食べましたか。
(nani o tabemashita ka)
«Τι έφαγες;»
δεν χρειάζεται να απαντήσεις:
私は寿司を食べました。
(watashi wa sushi o tabemashita)
Μπορείς απλώς να πεις:
寿司を食べました。
(sushi o tabemashita)
«Έφαγα sushi.»
Το «εγώ» είναι ήδη αυτονόητο.
Αυτό δεν είναι τόσο ξένο όσο φαίνεται
Στην πραγματικότητα, και στα Ελληνικά κάνουμε κάτι παρόμοιο.
Λέμε:
«Πήγα στο σπίτι.»
Δεν λέμε απαραίτητα:
«Εγώ πήγα στο σπίτι.»
Η κατάληξη «-α» μάς δείχνει ήδη ποιος έκανε την πράξη.
Τα Ιαπωνικά όμως πηγαίνουν ένα βήμα παραπέρα.
Το ρήμα δεν αλλάζει ανάλογα με το πρόσωπο.
食べます（tabemasu）
μπορεί να σημαίνει:
- τρώω,
- τρως,
- τρώει,
- τρώμε,
- τρώνε.
Το πρόσωπο προκύπτει κυρίως από τη συζήτηση.
Τότε πώς καταλαβαίνουν ποιος κάνει την πράξη;
Από το πλαίσιο.
Ας φανταστούμε μια απλή συνομιλία.
A:
昨日、何をしましたか。
(kinō nani o shimashita ka)
«Τι έκανες χθες;»
B:
映画を見ました。
(eiga o mimashita)
«Είδα μια ταινία.»
Δεν χρειάζεται να πει:
私は映画を見ました。
(watashi wa eiga o mimashita)
Το ερώτημα έχει ήδη καθορίσει ότι μιλάμε για το πρόσωπο Β.
Τα Ιαπωνικά βασίζονται πολύ στο «τι γνωρίζουμε ήδη»
Αυτό είναι ένα από τα σημαντικότερα χαρακτηριστικά της γλώσσας.
Στα Ιαπωνικά δεν επαναλαμβάνουμε συνεχώς πληροφορίες που είναι ήδη γνωστές.
Αν ένα πρόσωπο, αντικείμενο ή θέμα έχει γίνει ξεκάθαρο μέσα στη συζήτηση, μπορεί να παραλειφθεί.
Δεν αφορά μόνο το «εγώ».
Μπορεί να παραλειφθούν:
- το υποκείμενο,
- το αντικείμενο,
- ακόμη και ολόκληρα κομμάτια της πρότασης.
Αρκεί ο ακροατής να μπορεί να τα συμπληρώσει από το πλαίσιο.
Γιατί συμβαίνει αυτό ιστορικά;
Η παράλειψη του υποκειμένου δεν εμφανίστηκε πρόσφατα.
Αποτελεί βαθύ χαρακτηριστικό της ιαπωνικής γλώσσας.
Τα Ιαπωνικά αναπτύχθηκαν ως γλώσσα στην οποία η σχέση ανάμεσα στα πρόσωπα, η περίσταση και το ήδη γνωστό πλαίσιο παίζουν πολύ σημαντικό ρόλο.
Αντί να δηλώνεται κάθε πληροφορία ρητά, ο ομιλητής μπορεί να αφήσει τον ακροατή να συμπληρώσει όσα είναι ήδη προφανή.
Αυτό συνδέεται με μια γενικότερη τάση της ιαπωνικής επικοινωνίας να βασίζεται περισσότερο στο κοινό πλαίσιο και λιγότερο στη συνεχή λεκτική επανάληψη.
Γι’ αυτό η κατανόηση πραγματικών Ιαπωνικών δεν είναι μόνο θέμα λεξιλογίου.
Χρειάζεται να μάθεις να παρακολουθείς ολόκληρη τη συζήτηση.
Και τι γίνεται με το あなた（anata）;
Εδώ βρίσκεται ένα από τα μεγαλύτερα λάθη των αρχάριων.
Στα βιβλία μαθαίνουμε:
私（watashi） = εγώ
あなた（anata） = εσύ
Έτσι ένας μαθητής μπορεί να προσπαθήσει να πει:
あなたは日本人ですか。
(anata wa nihonjin desu ka)
«Εσύ είσαι Ιάπωνας;»
Γραμματικά, η πρόταση είναι σωστή.
Στην καθημερινή ζωή, όμως, το あなた（anata）χρησιμοποιείται πολύ λιγότερο από όσο περιμένει ένας Έλληνας ή ένας αγγλόφωνος μαθητής.
Γιατί αποφεύγεται το «εσύ»;
Στα Ελληνικά μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε συνεχώς το «εσύ»:
«Εσύ τι πιστεύεις;»
«Εσύ πού μένεις;»
«Εσύ θα έρθεις;»
Στα Ιαπωνικά, αν είναι ήδη ξεκάθαρο ότι απευθύνεσαι στον συνομιλητή σου, συχνά δεν χρειάζεται να χρησιμοποιήσεις καμία αντωνυμία.
Αντί για:
あなたはどこに住んでいますか。
(anata wa doko ni sunde imasu ka)
μπορούμε απλώς να πούμε:
どこに住んでいますか。
(doko ni sunde imasu ka)
«Πού μένετε;»
Το «εσείς» καταλαβαίνεται από την περίσταση.
Το όνομα μπορεί να αντικαταστήσει το «εσύ»
Όταν χρειάζεται να αναφερθούμε συγκεκριμένα στον συνομιλητή μας, είναι πολύ συνηθισμένο να χρησιμοποιούμε το όνομά του.
Για παράδειγμα:
田中さんはどう思いますか。
(Tanaka-san wa dō omoimasu ka)
«Εσείς τι πιστεύετε, κύριε/κυρία Tanaka;»
Στα Ελληνικά το να μιλήσουμε απευθείας σε κάποιον χρησιμοποιώντας το όνομά του αντί για «εσύ» μπορεί να μας ακούγεται περίεργο.
Στα Ιαπωνικά είναι απολύτως φυσικό.
Το あなた（anata）είναι αγενές;
Όχι από μόνο του.
Αλλά δεν είναι η ουδέτερη, καθημερινή αντιστοιχία του ελληνικού «εσύ».
Ανάλογα με την περίσταση μπορεί να:
- ακούγεται αποστασιοποιημένο,
- υποδηλώνει ότι δεν γνωρίζεις το όνομα του άλλου,
- ακούγεται κάπως απότομο,
- χρησιμοποιείται σε γραπτό λόγο ή γενικές δηλώσεις.
Έχει επίσης και μια ιδιαίτερη χρήση μεταξύ συζύγων, όπου μπορεί να λειτουργήσει περίπου ως προσφώνηση τύπου «αγάπη μου».
Άρα η σημασία του εξαρτάται έντονα από τη σχέση και το πλαίσιο.
Υπάρχουν κι άλλες λέξεις για το «εγώ»;
Πολλές.
Και εδώ τα Ιαπωνικά γίνονται ακόμη πιο ενδιαφέροντα.
Παραδείγματα:
私（watashi）
ουδέτερο / ευγενικό «εγώ»
僕（boku）
συχνά χρησιμοποιείται από άνδρες, πιο ήπιο ύφος
俺（ore）
ανεπίσημο και πιο έντονο «εγώ», κυρίως ανδρικό
私（watakushi）
πολύ επίσημο «εγώ»
Η επιλογή δεν εκφράζει μόνο το πρόσωπο.
Μπορεί να εκφράζει:
- φύλο,
- κοινωνικό ύφος,
- βαθμό τυπικότητας,
- προσωπικότητα,
- σχέση με τον συνομιλητή.
Γι’ αυτό στα anime και στα manga μπορείς συχνά να καταλάβεις κάτι για έναν χαρακτήρα μόνο από τον τρόπο που λέει «εγώ».
Υπάρχουν επίσης πολλές λέξεις για το «εσύ»
Ναι.
Εκτός από:
あなた（anata）
υπάρχουν και μορφές όπως:
君（kimi）
お前（omae）
あんた（anta）
Όμως αυτές δεν είναι ελεύθερα εναλλάξιμες.
Μπορεί να δηλώνουν:
- οικειότητα,
- ανωτερότητα,
- τραχύτητα,
- θυμό,
- συγκεκριμένο τύπο σχέσης.
Για έναν αρχάριο, η ασφαλέστερη στρατηγική είναι συχνά:
αν δεν χρειάζεται να πεις «εσύ», μην το πεις.
Το υποκείμενο μπορεί να αλλάξει χωρίς να το δεις γραμμένο
Εδώ αρχίζουν τα πραγματικά Ιαπωνικά.
Ας πάρουμε:
食べました。
(tabemashita)
«Έφαγε/έφαγα/έφαγες.»
Αν προηγείται:
田中さんは？
(Tanaka-san wa?)
«Ο Tanaka;»
τότε:
食べました。
(tabemashita)
πιθανότατα σημαίνει:
«Έφαγε.»
Αν προηγείται:
もう食べましたか。
(mō tabemashita ka)
«Έφαγες ήδη;»
τότε η ίδια απάντηση:
食べました。
(tabemashita)
σημαίνει:
«Έφαγα.»
Η γραμματική μορφή δεν άλλαξε.
Άλλαξε το πλαίσιο.
Γιατί αυτό δυσκολεύει τόσο το listening;
Επειδή όταν ακούς Ιαπωνικά δεν μπορείς να περιμένεις ότι κάθε πρόταση θα σου λέει ξανά:
- ποιος μιλά,
- για ποιον μιλά,
- τι συζητούν.
Αν χάσεις την αρχή μιας συνομιλίας, μπορεί να καταλαβαίνεις όλες τις λέξεις αλλά να μην ξέρεις ποιος κάνει τι.
Γι’ αυτό το listening στα Ιαπωνικά δεν είναι μόνο:
«Ξέρω αυτή τη λέξη;»
Είναι και:
«Καταλαβαίνω τι συμβαίνει σε αυτή τη συζήτηση;»
Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό και στις εξετάσεις JLPT.
Το は（wa）δεν είναι πάντα «το υποκείμενο»
Ένα ακόμη σημείο που δημιουργεί σύγχυση είναι το μόριο:
は（wa）
Οι αρχάριοι συχνά μαθαίνουν:
私は学生です。
(watashi wa gakusei desu)
και θεωρούν ότι:
は（wa） = «δείχνει το υποκείμενο».
Δεν είναι ακριβώς έτσι.
Το は（wa）δείχνει κυρίως το θέμα για το οποίο μιλάμε.
Γι’ αυτό μια ιαπωνική συζήτηση μπορεί να καθορίσει ένα θέμα μία φορά και στη συνέχεια να το παραλείπει για αρκετές προτάσεις.
Αυτό είναι ένας ακόμη λόγος που το πλαίσιο έχει τόσο μεγάλη σημασία.
Πρέπει ένας αρχάριος να παραλείπει το 私（watashi）;
Στην αρχή, δεν υπάρχει κανένα πρόβλημα να το χρησιμοποιείς περισσότερο.
Σε βοηθά να καταλαβαίνεις τη δομή της πρότασης.
Για παράδειγμα:
私は学生です。
(watashi wa gakusei desu)
私は日本語を勉強しています。
(watashi wa nihongo o benkyō shite imasu)
Είναι απολύτως σωστές προτάσεις.
Όσο όμως προχωράς, χρειάζεται να αρχίσεις να παρατηρείς πότε η αντωνυμία είναι πραγματικά απαραίτητη.
Ένας φυσικός ομιλητής δεν θα επαναλάμβανε συνεχώς:
私は…
私は…
私は…
αν είναι ήδη προφανές ότι μιλά για τον εαυτό του.
Το ίδιο ισχύει και στα γραπτά;
Σε μικρότερο ή μεγαλύτερο βαθμό, ναι.
Σε αφηγήσεις, email, μηνύματα και άλλες μορφές γραπτού λόγου, όταν το πρόσωπο είναι ήδη ξεκάθαρο, συχνά παραλείπεται.
Σε πιο επίσημο ή ακαδημαϊκό λόγο χρειάζεται φυσικά μεγαλύτερη σαφήνεια.
Η βασική αρχή όμως παραμένει:
Δεν χρειάζεται να δηλώνεις ξανά κάτι που ο αναγνώστης μπορεί ήδη να καταλάβει.
Αυτό σημαίνει ότι τα Ιαπωνικά είναι «αόριστη» γλώσσα;
Όχι.
Απλώς η πληροφορία οργανώνεται διαφορετικά.
Στα Ελληνικά μπορεί να βασιστούμε:
- στην κατάληξη του ρήματος,
- στις αντωνυμίες,
- στη σειρά της πρότασης.
Στα Ιαπωνικά βασιζόμαστε περισσότερο:
- στα μόρια,
- στο θέμα της συζήτησης,
- στο προηγούμενο context,
- στη σχέση των συνομιλητών.
Το ότι κάτι δεν εμφανίζεται γραμμένο δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχει στο μυαλό του ομιλητή.
Τι μας δείχνει αυτό για την ιαπωνική επικοινωνία;
Εδώ η γραμματική συναντά την κουλτούρα.
Η ιαπωνική επικοινωνία συχνά προϋποθέτει ότι ο συνομιλητής παρακολουθεί το πλαίσιο και μπορεί να συμπληρώσει όσα δεν χρειάζεται να ειπωθούν ρητά.
Αυτό δεν σημαίνει ότι «οι Ιάπωνες δεν λένε ποτέ αυτό που σκέφτονται».
Σημαίνει όμως ότι η επιτυχημένη επικοινωνία βασίζεται περισσότερο στην κοινή κατανόηση της περίστασης.
Γι’ αυτό έννοιες όπως:
本音（honne）
η πραγματική προσωπική σκέψη
και:
建前（tatemae）
η κοινωνικά κατάλληλη έκφραση
αποκτούν ακόμη μεγαλύτερο ενδιαφέρον όταν αρχίζεις να εξετάζεις και τη γλώσσα.
Το μεγαλύτερο λάθος που κάνει ένας μαθητής
Να προσπαθεί να μεταφράζει κάθε ιαπωνική πρόταση λέξη προς λέξη.
Όταν βλέπει:
行きます。
(ikimasu)
αναρωτιέται:
«Μα πού είναι το εγώ;»
Η καλύτερη ερώτηση είναι:
«Από τη συζήτηση, ποιος είναι λογικό να πηγαίνει;»
Αυτή η μικρή αλλαγή στον τρόπο σκέψης είναι ένα σημαντικό βήμα από το «μεταφράζω Ιαπωνικά» στο «καταλαβαίνω Ιαπωνικά».
Συμπέρασμα
Στα Ιαπωνικά δεν χρειάζεται να δηλώνουμε συνεχώς:
私（watashi）
«εγώ»
ή:
あなた（anata）
«εσύ»
όταν το πρόσωπο είναι ήδη ξεκάθαρο.
Η γλώσσα βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στο πλαίσιο.
Αν η συζήτηση έχει ήδη καθορίσει:
- ποιος μιλά,
- για ποιον μιλά,
- ποιος κάνει την πράξη,
η πληροφορία μπορεί απλώς να παραλειφθεί.
Στην αρχή αυτό κάνει τα Ιαπωνικά να φαίνονται ασαφή.
Με τον χρόνο συμβαίνει το αντίθετο.
Αρχίζεις να συνειδητοποιείς ότι η γλώσσα δεν επαναλαμβάνει πληροφορίες χωρίς λόγο.
Και αυτό είναι ένα από τα σημεία στα οποία αρχίζεις να σταματάς να σκέφτεσαι τα Ιαπωνικά μέσα από τα Ελληνικά.
Θέλεις να καταλαβαίνεις τα Ιαπωνικά αντί απλώς να τα μεταφράζεις;
Στο Kotoba δεν περιοριζόμαστε στο «αυτό σημαίνει αυτή τη λέξη».
Προσπαθούμε να εξηγούμε:
- γιατί μια πρόταση λειτουργεί με αυτόν τον τρόπο,
- ποια πληροφορία παραλείπεται,
- τι θεωρεί αυτονόητο ένας Ιάπωνας ομιλητής,
- και πώς μπορεί ένας Έλληνας μαθητής να αρχίσει σταδιακά να σκέφτεται μέσα στη γλώσσα.
Αν θέλεις να ξεκινήσεις οργανωμένα, μπορείς να δεις τα μαθήματα Ιαπωνικών του Kotoba.
📩 Μπορείς επίσης να γραφτείς δωρεάν στο newsletter μας για νέα άρθρα, εκπαιδευτικό υλικό, ιαπωνική κουλτούρα και ενημερώσεις για το JLPT.
Συχνές ερωτήσεις
Πώς λέγεται το «εγώ» στα Ιαπωνικά;
Η πιο ουδέτερη λέξη είναι 私（watashi）, αλλά υπάρχουν και άλλες μορφές όπως 僕（boku）και 俺（ore）, ανάλογα με το ύφος και τον ομιλητή.
Πώς λέγεται το «εσύ» στα Ιαπωνικά;
Μία λέξη είναι あなた（anata）, αλλά χρησιμοποιείται πολύ λιγότερο από το ελληνικό «εσύ». Συχνά παραλείπεται ή αντικαθίσταται από το όνομα του συνομιλητή.
Γιατί τα ιαπωνικά ρήματα δεν δείχνουν το πρόσωπο;
Τα ιαπωνικά ρήματα δεν κλίνονται διαφορετικά για «εγώ», «εσύ» και «αυτός». Το πρόσωπο συνήθως καταλαβαίνεται από τα συμφραζόμενα.
Είναι αγενές να πω あなた（anata）;
Όχι πάντα, αλλά μπορεί να ακούγεται αφύσικο ή υπερβολικά άμεσο σε περιστάσεις όπου θα ήταν πιο φυσικό να χρησιμοποιήσεις το όνομα του άλλου ή να παραλείψεις εντελώς την αντωνυμία.
Πρέπει να χρησιμοποιώ συνέχεια 私（watashi）όταν μαθαίνω Ιαπωνικά;
Στην αρχή μπορεί να σε βοηθήσει. Καθώς προχωράς, όμως, είναι σημαντικό να μάθεις πότε μπορεί φυσικά να παραλειφθεί.