Skip to content
«Θα το σκεφτώ.» Μήπως τελικά σημαίνει «όχι»;
Φαντάσου ότι βρίσκεσαι στην Ιαπωνία και προτείνεις σε έναν συνάδελφό σου να βγείτε για φαγητό.
Εκείνος χαμογελά και σου απαντά:
「ちょっと…」
(chotto…)
Ή ίσως πει:
「考えておきます。」
(kangaete okimasu)
Κυριολεκτικά σημαίνει:
«Θα το σκεφτώ.»
Ένας Έλληνας πιθανότατα θα περιμένει απάντηση αργότερα.
Ένας Ιάπωνας, όμως, μπορεί να έχει ήδη καταλάβει ότι η απάντηση είναι «όχι».
Πώς γίνεται η ίδια φράση να σημαίνει διαφορετικά πράγματα;
Η απάντηση βρίσκεται σε δύο από τις σημαντικότερες έννοιες της ιαπωνικής κουλτούρας:
本音（honne） και 建前（tatemae）.
Τι σημαίνουν οι λέξεις;
Οι δύο όροι αποτελούνται από kanji που αποκαλύπτουν πολλά για το νόημά τους.
本音（honne）
- 本（hon） = αληθινός, πραγματικός
- 音（ne） = ήχος, φωνή
Κυριολεκτικά:
«η πραγματική φωνή»
Δηλαδή οι πραγματικές σκέψεις, τα συναισθήματα και οι επιθυμίες μας.
建前（tatemae）
- 建（tate） = χτίζω, κατασκευάζω
- 前（mae） = πρόσοψη, μπροστά
Η λέξη περιγράφει αυτό που παρουσιάζουμε προς τα έξω.
Όχι απαραίτητα ψέματα.
Αλλά την κοινωνικά κατάλληλη συμπεριφορά.
Είναι το 建前（tatemae）υποκρισία;
Αυτή είναι ίσως η μεγαλύτερη παρεξήγηση.
Στη Δύση συχνά ακούμε:
«Οι Ιάπωνες είναι ψεύτικοι.»
Στην πραγματικότητα, οι περισσότεροι Ιάπωνες δεν αντιλαμβάνονται έτσι την έννοια.
Για εκείνους, το 建前（tatemae）είναι ένας τρόπος να προστατεύσουν:
- τη σχέση,
- την αρμονία της ομάδας,
- τα συναισθήματα του άλλου,
- και την αμηχανία που μπορεί να προκαλέσει μια πολύ άμεση απάντηση.
Δεν σημαίνει ότι λένε ψέματα.
Σημαίνει ότι επιλέγουν έναν τρόπο έκφρασης που δημιουργεί τη μικρότερη δυνατή σύγκρουση.
Γιατί αποφεύγεται το ευθύ «όχι»;
Στην ελληνική κουλτούρα, η ειλικρίνεια συχνά θεωρείται ένδειξη σεβασμού.
Στην Ιαπωνία, όμως, μια πολύ άμεση άρνηση μπορεί να θεωρηθεί ότι φέρνει τον άλλο σε δύσκολη θέση.
Αντί να πουν:
「いいえ。」
(iie)
μπορεί να ακούσεις:
- 「ちょっと難しいですね。」
- 「また今度。」
- 「考えておきます。」
- 「予定を確認します。」
Κυριολεκτικά όλες αυτές οι φράσεις σημαίνουν κάτι διαφορετικό.
Στην πράξη, όμως, αρκετές φορές λειτουργούν ως ένας ευγενικός τρόπος άρνησης.
Πώς καταλαβαίνουν τότε τι πραγματικά εννοεί ο άλλος;
Εδώ βρίσκεται ένα από τα πιο δύσκολα σημεία για όσους μαθαίνουν Ιαπωνικά.
Οι Ιάπωνες δεν βασίζονται μόνο στις λέξεις.
Παρατηρούν επίσης:
- τον τόνο της φωνής,
- τις παύσεις,
- την έκφραση του προσώπου,
- το πλαίσιο,
- τη σχέση μεταξύ των συνομιλητών,
- όσα δεν ειπώθηκαν.
Για αυτό πολλές φορές δύο Ιάπωνες καταλαβαίνουν αμέσως το πραγματικό μήνυμα, ενώ ένας ξένος πιστεύει ότι η συζήτηση παραμένει ανοιχτή.
Το 本音（honne）δεν εξαφανίζεται
Το γεγονός ότι κάποιος χρησιμοποιεί 建前（tatemae）δεν σημαίνει ότι δεν έχει προσωπική άποψη.
Απλώς δεν θεωρεί ότι κάθε περίσταση είναι κατάλληλη για να την εκφράσει.
Με πολύ κοντινούς φίλους, μέσα στην οικογένεια ή με ανθρώπους που εμπιστεύεται, το 本音（honne）εμφανίζεται πολύ πιο εύκολα.
Αυτός είναι και ένας από τους λόγους που η δημιουργία στενών σχέσεων στην Ιαπωνία μπορεί να χρειάζεται περισσότερο χρόνο.
Τι σημαίνει αυτό για κάποιον που μαθαίνει Ιαπωνικά;
Πολλοί μαθητές πιστεύουν ότι αν μάθουν τη γραμματική, θα μπορούν να επικοινωνούν φυσικά.
Η πραγματικότητα είναι ότι η κουλτούρα επηρεάζει εξίσου τη γλώσσα.
Αν περιμένεις πάντοτε μια άμεση απάντηση, μπορεί να παρερμηνεύσεις πολλές καθημερινές συζητήσεις.
Αντίθετα, όταν γνωρίζεις τις έννοιες του 本音（honne）και του 建前（tatemae）, αρχίζεις να καταλαβαίνεις όχι μόνο τι λέγεται, αλλά και γιατί λέγεται με αυτόν τον τρόπο.
Συμπέρασμα
Οι έννοιες 本音（honne）και 建前（tatemae）δεν είναι απλώς δύο ακόμη ιαπωνικές λέξεις.
Είναι ένας διαφορετικός τρόπος αντίληψης της επικοινωνίας.
Στην Ιαπωνία, η καλή σχέση συχνά προηγείται της απόλυτης ειλικρίνειας.
Αυτό δεν σημαίνει ότι οι άνθρωποι κρύβουν πάντα την αλήθεια.
Σημαίνει ότι προσπαθούν να τη μεταφέρουν με τρόπο που διατηρεί την αρμονία και τον αμοιβαίο σεβασμό.
Και ίσως αυτός είναι ένας από τους σημαντικότερους λόγους που η εκμάθηση των Ιαπωνικών δεν είναι μόνο θέμα λεξιλογίου και γραμματικής.
Είναι και θέμα κατανόησης του τρόπου με τον οποίο σκέφτεται μια διαφορετική κοινωνία.
Θέλεις να γνωρίσεις την Ιαπωνία πέρα από τις λέξεις;
Στο Kotoba πιστεύουμε ότι η γλώσσα και η κουλτούρα δεν μπορούν να διαχωριστούν.
Για αυτό, μέσα από τα άρθρα μας, δεν εξηγούμε μόνο γραμματική, αλλά και τον τρόπο σκέψης που κρύβεται πίσω από τις λέξεις.
📩 Γράψου δωρεάν στο newsletter του Kotoba και κάθε εβδομάδα θα λαμβάνεις:
- άρθρα για την ιαπωνική κουλτούρα,
- αναλύσεις γραμματικής,
- ταξιδιωτικούς οδηγούς,
- και αποκλειστικό εκπαιδευτικό υλικό που δεν δημοσιεύεται στα social media.
Συχνές ερωτήσεις
Τι σημαίνει 本音（honne）;
Είναι οι πραγματικές σκέψεις και τα αληθινά συναισθήματα ενός ανθρώπου.
Τι σημαίνει 建前（tatemae）;
Είναι ο τρόπος με τον οποίο εκφραζόμαστε δημόσια, ώστε να διατηρούμε την αρμονία και να αποφεύγουμε τις άβολες συγκρούσεις.
Οι Ιάπωνες λένε ψέματα όταν χρησιμοποιούν 建前;
Όχι απαραίτητα. Συνήθως προσπαθούν να εκφραστούν με τρόπο που θεωρείται πιο ευγενικός και κοινωνικά κατάλληλος.
Γιατί οι Ιάπωνες αποφεύγουν να λένε «όχι»;
Επειδή μια πολύ άμεση άρνηση μπορεί να θεωρηθεί ότι φέρνει τον συνομιλητή σε δύσκολη θέση ή διαταράσσει την αρμονία της σχέσης.